De Amerikaanse fotograaf Elliot Erwitt, een van de meest invloedrijke fotografen van de 20ste eeuw, bereikte de gezegende leeftijd van 95 jaar (Parijs 26 juli 1928 – New York 29 nov 2023). Een kind van Joods-Russische emigranten. Erwitt, geboren in Europa maar Amerikaan in hart en nieren, was een veelzijdig kunstenaar die zowel intieme, journalistieke als publiciteitsgerelateerde onderwerpen vastlegde. Erwitt leerde zichzelf fotograferen als tiener. Een selfmade man. Zijn werk wordt gekenmerkt door humor, uitbundigheid en onbedwingbare nieuwsgierigheid. Zijn carrière startte in 1949, toen hij als soldaat niet naar Korea maar naar Orléans werd gestuurd en in zijn vrije uren in Parijs ronddwaalde waar hij spontaan begon te fotograferen.
Compositie is waar fotografie kunst wordt.
Hij was een prominent lid van Magnum Photos. De fotografische coöperatieve in 1947 opgericht door vier beroemde fotografen: Robert Capa, Henri Cartier-Bresson, George Rodger en David ‘Chim’ Seymour. Gevestigd in New York, was de missie van de organisatie fotografen aan te moedigen om de menselijke conditie met compassie en integriteit vast te leggen. Dit paste helemaal in zijn visie en werkethos “Zeggen dat mijn foto’s menselijkheid uitstralen is het grootste compliment dat men mij kan geven” was de reactie van Erwitt. Slechts een 100-tal fotografen zijn ooit volwaardig lid geweest van Magnum Photos. Om volwaardig lid te worden moeten fotografen deelnemen aan een minimaal vierjarig proces en drie keer worden verkozen tot het volgende niveau.
Eerst als genomineerd, dan als Associate en ten slotte als volwaardig lid. Van 1966 tot 1969 was Erwitt zelf voorzitter van deze fotografievereniging. Een fotograaf die uitblonk in zijn vak met oog voor detail, zinnenprikkelende en humorvolle beelden. Hij had een uitgesproken eigen signatuur. Zijn beeldmateriaal biedt ruimte voor schoonheid, verlangen, ironie gemengd met tederheid, dromen, fantasieën… Zijn lens heeft iconische momenten en figuren in de geschiedenis vereeuwigd zoals Marilyn Monroe, Jackie Kennedy, Ernest ‘Che’ Guevara, Richard Nixon, Nikita Chroesjtsjov, enz….
‘Color is just a gimmick. Black and white is an universe’
Na het enorme succes in het Musée Maillol in Parijs en La Sucrière in Lyon is de tentoonstelling ‘Elliot Erwitt: A Retrospective’ in Brussel op de Grote Markt te zien. De nalatenschap van deze eigenzinnige topfotograaf komt helemaal tot zijn recht door middel van een nauwgezette selectie van 215 zwart-wit en kleurenfoto’s en belicht dit evenement het artistieke genie van Elliot Erwitt. Zijn oeuvre ontvouwt zich over twee assen.
“Explaining a photo is like explaining a joke: it’s not funny anymore” – Elliott Erwitt
Een eerste is het essentiële onderscheid dat hij maakte tussen zwart-wit en kleur: persoonlijke foto’s in zwart-wit, opdrachten in kleur. “ik gebruik geen kleur in mijn persoonlijke werk. Kleur is voor het professionele domein, de opdrachten. Mijn leven is al ingewikkeld genoeg. Ik houd het bij zwart-wit. Dat volstaat”, was zijn laconieke uitleg. Maakte hij in de jaren vijftig en zestig van vorige eeuw naam als portretfotograaf, daarnaast werkte hij zich ook in the picture met zijn enigszins schalkse zwart-wit snapshot foto’s, met een ironisch-absurdische inslag. Vaak liet hij honden figureren in zijn foto’s. Hij was ook gebiologeerd door het grote onderscheid tussen man en vrouw.
“Explaining a photo is like explaining a joke: it’s not funny anymore” was het adagium waarmee Elliot Erwitt zeven decennia lang alert door de lens van zijn camera keek. Zelf gaf hij aan altijd op zoek te zijn naar het ‘essentiële’ moment. Hij was vier keer getrouwd en vier keer gescheiden. Dat was volgens hem de reden waarom hij zo lang actief bleef. Vier ex-vrouwen kosten handenvol geld.
“De beelden hoeven geen uitleg omdat ze zo humorvol of emotioneel geladen zijn”
Beelden die een glimlach op de lippen toveren
Deze tentoonstelling is niet alleen het uitgebreidste overzicht van zijn oeuvre tot nog toe, maar ook de laatste waaraan hij zelf meewerkte. De beelden hoeven geen uitleg omdat ze zo humorvol of emotioneel geladen zijn. Deze overzichtstentoonstelling is het resultaat van een dialoog tussen Tempora, een Belgisch agentschap gespecialiseerd in het ontwerp, de ontwikkeling, de promotie en het beheer van tentoonstellingen en culturele evenementen en het agentschap Magnum Photos. Tot slot neemt de reconstructie van Erwitts studio aan het einde van de rondleiding bezoekers mee naar het creatieve universum van de kunstenaar in zijn studio in New York en biedt een zeldzame blik in zijn artistieke proces.
Viviane Redant
www.expo-elliotterwitt.com
Grote Markt, 5
tot 5 januari 2025
